İç Kaynaklı Projeler

ORGANİK TARIMIN YAYGINLAŞTIRILMASI VE KONTROLÜ PROJESİ

Projenin Tanımı:

1. Adı: ORGANİK TARIMIN YAYGINLAŞTIRILMASI VE KONTROLÜ
2. Kodu: 1997A020030
3. Türü: B
   (A- Etüt, B- Devam Eden, C- Yeni)
4. Bitiş Dönemi: b- 2007'den sonraya kalan)
   (a- 2007'de biten, b- 2007'den sonraya kalan)
5. Yeri: Muhtelif
6. Başlama ve Bitiş Tarihi: 1997-2009
7. Karakteristiği: Proje Yürütme Gideri, Makine Teçhizat alımı

Projenin Amacı:

Yirminci yüzyılın ikinci yarısında yaşanan hızlı sanayileşme ve nüfus artışı çevre sorunları yanında, dünyada artan nüfusun beslenememesi yani açlık probleminin yaşanmasına neden olmuştur. Artan nüfusun beslenme gereksinimi insanoğlunu,  tarımda birim alandan daha fazla ürün almaya yöneltmiş. Yoğun girdi kullanılması ile birim alandan yüksek verim alınmaya başlanmış ancak buna bağlı olarak ilaçlar doğadaki tüm canlıları öldürmeye başlamış, bu ilaçlar insan hayvan gibi canlılar ile yüzey sularına karışmış, bununla birlikte bu ilaç ve kimyasal sentetik gübreler tarımsal ürünlerde yarattığı ilaç kalıntıları ve sentetik mineral gübrelerin yer altı sularına karışarak içme sularına getirdiği kalıntılar, insan sağlığını ve hayatını tehdit etmeye başlamıştır. Bununla birlikte bitki ve hayvanların DNA yapıları değiştirilmiş, melezleme ve kolonlama yöntemleri kullanılmaya başlanmıştır. Tüm bunların sonucu ekolojik denge bozulmakla kalmamış, gıdaların doğal aromaları da değişmiş, kullanıla gelen kimyasal sentetik maddeler, başta insan olmak üzere canlılar üzerinde bir çok olumsuzluğa yol açmıştır.
Artık bundan sonra yapılması gereken, uygulanan bu yanlış yöntemlerden vazgeçmek, çevre için gerekli önlemleri alarak sağlıklı bir toplum yetiştirmektir. Bu amaçla uygulana gelen konvansiyonel tarıma alternatif olarak organik tarım yöntemleri uygulanmaya başlamıştır.
1930'lardan bugüne kadar organik tarım modeli birçok ülkede uygulanmıştır. Danimarka, İngiltere ve İsviçre, Avrupa'da biyolojik tarımın temellerini atan ülkelerdir. Bugün ABD, Kanada, Avusturya, Japonya, ve Avrupa Birliği ülkeleri gibi gelişmiş ülkelerde iç pazar sürekli artış sürekli artış göstermiştir. Değişik ülkelerde bağımsız olarak sürdürülen bu çalışmalar 1972 yılında Uluslararası Organik Tarım Hareketleri Federasyonu'nun (IFOAM; International Federation of Organic Agriculture Movement) kurulması ile bir çatı altında toplanmıştır. Üç kıtadan beş kurucu organizasyon tarafından oluşturulan IFOAM, Dünyadaki organik tarım hareketlerinin sağlıklı bir şekilde gelişmesini sağlamayı, gerekli standart ve yönetmelikleri hazırlamayı, tüm gelişmeleri üyelerine ve çiftçilere aktarmayı amaç edinmiştir.
IFOAM Dünyadaki organik tarıma ilişkin kuralları ilk olarak hazırlayan ve yazılı hale getiren kuruluştur. Kuruluş, Avrupa Birliği (AB), Birleşmiş Milletler  Tarım ve Gıda Örgütü (FAO), Dünya Ticaret Organizasyonu (WTO) EISFOM (European Information System For Organic Markets) ve Uluslar arası Doğa Koruma Birliği (IUCN) gibi uluslar arası kuruluşlar ile organik tarım konusunda sıkı işbirliği halinde çalışmaktadır.
Avrupa Birliği ilk organik ürün yönetmeliğini 24 Haziran 1991 tarihinde bitkisel ürünler için çıkarmış, daha sonra hayvansal üretimi de içine alan 1804/99 sayılı Organik Tarım Yönetmeliğini 24 Ağustos 2000 tarihinde yürürlüğe koymuştur. Organik tarım, Avrupa Birliği Ülkelerinde yardım programlarının yanı sıra organik tarım ürünlerine olan talep nedeniyle hızla artmıştır. Avrupa Birliği Ülkelerinde organik tarım yapılan alan 1986 yılında 120.000 hektar iken 1998 yılında 2,9 milyon hektara ulaşmıştır.
Ülkemiz ekolojisi, iklim koşulları, ürün çeşitliliği ve bir çok bölgesinin kimyasallarca kirlenmemiş olması açısından Organik Tarıma en uygun ülkelerden birisidir. Organik tarım, Ülkemizde ithalatçı ülkelerin talepleri doğrultusunda ihraç edilmek amacıyla 1980'li yıllarda, Ege Bölgesinde başlanmış, 1991 yılından sonra Avrupa Birliğinin yönetmeliği doğrultusunda devam etmiştir.
Bakanlığımız, Avrupa Birliğindeki bu gelişmelere uyum sağlamak üzere ilk yönetmeliğini 24 Aralık 1994 tarihinde yayınlamıştır. Ülkemizde halen organik tarım faaliyetleri 3 Aralık 2004 tarih ve 25659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ''Organik Tarım Kanunu'' ile bu kanun gereğince 10.06.2005 tarih ve 25841 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ''Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik'' hükümlerine göre yürütülmektedir. Organik tarım kanunu ile sektörde meydana gelebilecek ihlallere karşı cezai yaptırımlar ile kontrol ve sertifikasyon hizmetleri yasal zemine oturtulmuştur.
"Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına  İlişkin Yönetmelik, "Avrupa Birliği komisyonunun sürekli güncellediği 2092/91 sayılı yönetmeliği 22.08.2003.tarih ve 25207 sayılı Resmi Gazetede  yayımlanan değişiklikle güncellenmiştir.
Avrupa Birliğinin ''Organik Ürün İhraç eden 3. Ülkeler Listesine'' dahil olmak için bir teknik dosya hazırlanarak Avrupa Birliğine sunulmuştur. Güncellenmiş yönetmeliğin son halinin AB Komisyonuna gönderilmesi ile  ''Organik Ürün İhraç eden 3. Ülkeler Listesine'' girişimimiz tamamlanacaktır.
Organik ürünlerin ihracatı, Dış Ticaret Müsteşarlığının 6 Ocak 1996 tarih ve 22515 sayılı Resmi Gazete'de  yayımlanan ''İhracat Rejim Kararı'' ve bağlı ihracat yönetmeliğinin ''Kayda bağlı ihracat listesi'' eki çerçevesinde organik ürünlerin ihracatı kayda bağlanmıştır.

Ülkemizde organik ürün konusunda son yıllarda hızlı bir gelişme göstermiştir. Yasal düzenlemelerin başlatıldığı 1994 yılında 1.705 çiftçi tarafından 5.216 hektar alanda 8.843 ton üretim yapılmakta iken, 2002 yılında 12.428 çiftçi ailesi tarafından 89.827 hektar alanda 150 ürün çeşidinde buğdaydan gül yaprağına kadar uzanan yelpazede toplam 310.125 ton,  2003 yılında 13.044 çiftçi ailesi tarafından 103.190 hektar alanda 179 ürün çeşidinde buğdaydan gül yaprağına kadar uzanan yelpazede toplam 291.876 ton  ürün üretilmiştir. 2004 yılında 12.806 çiftçi ailesi tarafından 209.572 hektar alanda 174 ürün çeşidinde toplam geçiş ürünü ile birlikte 378.803 ton organik üretim faaliyeti olmuştur. 2003 yılı ile 2004 yılı arasındaki üretim alanı artışı % 85 olmuştur. Başlangıçta ihracatı yapılan ürünler kurutulmuş meyveler, özellikle kuru üzüm, kuru incir, kuru kayısı iken sonraki yıllarda sert kabuklu ve kuru meyve, dondurulmuş meyve ve sebze, yaş meyve ve sebze, baharat, bakliyat, gülsuyu, gül yağı, zeytin yağı ve pamuk başta olmak üzere 2002 yılında 150, 2003 yılında 179 çeşit organik ürün üretilmektedir.
İhracat tutarları ise 2001 yılında 27.242.407 $, 2002 yılında 30.877.140$, 2003 yılında 36.932.995 $, 2004 yılında 33.076.319$ ve 2005 yılında da 26.230.259$ olarak gerçekleşmiştir.
Bakanlığımızca yürütülen Organik Tarımın Yaygınlaştırılması ve Kontrolü Projesi 1997 yılında ''Organik Tarımda Eğitim Projesi'' olarak başlamış, daha sonra 2002-2007 yıllarında Bakanlığımızın ana hizmet birimlerinin (Araştırma Planlama ve Koordinasyon Kurulu Başkanlığı, Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü, Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü, Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Teşkilatlanma ve Destekleme Genel Müdürlüğü ve Dış İlişkiler ve Avrupa Birliği Koordinasyon Dairesi Başkanlığı) de dahil edildiği ''Ulusal Programa'' dönüştürülmüştür
Organik Tarımın Uygulanması Bakanlığımız APK Kurulu Başkanlığı tarafından yürütülmekte iken işlerin daha iyi yürütülmesi için 10.07.2003 tarih ve PPD-152 sayılı Bakanlık Olur'u ile Tarımsal Üretim ve Geliştirme Genel Müdürlüğü bünyesinde Alternatif Tarımsal Üretim Teknikleri Dairesi Başkanlığı kurulmuştur.
Bakanlığımız; toprak ve su kaynakları ile havayı kirletmeden; bitki, hayvan ve insan sağlığını azami derecede koruyarak, organik ürünlerin üretimini artırıp, tüm gelir gruplarının tüketebileceği kaliteli organik tarımsal üretimi ve gıdayı sağlamayı amaç edinmiştir.

Projenin Gerekçesi:

Organik Tarımın Yaygınlaştırılması ve Kontrolü Projesi ile organik tarımda; eğitim, yayım, araştırma, geliştirme, akredite laboratuar kurma ile  Organik Tarımın Geliştirilmesi Ve Mevzuatın Avrupa Birliğine Mevzuatı İle Uyumlu Hale Getirilmesi Projesinin kompananetlerinin yürütülecektir.
Organik Bitkisel Üretimi Araştırma ve Geliştirme çalışmaları; Organik tarım tekniği kullanılarak belli bir disiplin içerisinde; 25 araştırma enstitüsünde başta meyve, sebze, hububat, yemeklik dane baklagiller, patates, pamuk, balık ve koyun olmak üzere 19 konu başlığı altında 34 üründe (organik incir, kayısı, kiraz, antepfıstığı, elma, fındık, badem, narenciye, nar, zeytin, üzüm, domates, biber, hıyar, karnabahar, brokkoli, taze fasulya, çilek, mantar, patates, pamuk, mısır, nohut, mercimek, k.fasuye, buğday, arpa, yem bitkileri, tıbbi ve aromatik bitkiler, soya, fiğ, ayçiçeği, koyun ve balık) birleştirilmiş 32 projede araştırma faaliyetleri yürütülecektir.
2003 yılında 2, 2004 yılında 5 proje, 2005 yılında 11 proje olmak üzere toplam 15 proje sonuçlanmış olup, sonuç raporları yazım aşamasındadır. 
Organik Bitkisel Üretimi Geliştirme çalışmaları ise; 23 ilde 2301 dekar alanda Organik sebze, kiraz, ceviz, fındık, böğürtlen, kivi, çilek, bağ, zeytin, gül, elma, tıbbı ve aromatik bitki, badem, nohut, kaysı, domates, patates, vişne, dut, nar, mercimek, buğday ve kuru fasulye'de geliştirme faaliyetleri yürütülecektir. Bu faaliyetlerin yürütülmesi aşamasında zirai malzeme, ilaç, bahçe mal ve malzemeleri, zirai gereç, bilgisayar, kırtasiye, büro malzemeleri, akaryakıt, yağ, alımları ile analiz, yolluk, kontrol ve müşavirlik, telefon kullanım ve abonelik,  taşıt bakım ve onarım giderlerine ihtiyaç bulunmaktadır.
Organik Hayvansal Üretimi Araştırma ve Geliştirme çalışmaları; Tüketicilerin besin güvenirliği açısından organik hayvansal ürünlere yönelmeleri sonucu hayvancılıkta da organik üretim süreci başlamıştır. Organik büyükbaş ve küçükbaş hayvancılığın ile arıcılık ve kanatlılarda yetiştirme tekniklerinin araştırılması ve bunların yem ihtiyaçları araştırılması ile 8 ilde 2480 büyükbaş ve küçük baş, 500 kanatlı organik hayvansal üretimi geliştirme ve 2340 kovanda organik arıcılığı geliştirme faaliyetlerini kapsamaktadır.
İl Müdürlükleri bünyesinde çalışan ''Organik Tarım Birimlerini'' eğitmek üzere 2 ilde 81 ilin katılımcılarına ''Organik Tarım Eğitimi'' konulu eğitim ile Organik tarım eğitimini tamamlamış teknik elamanların proje dahilindeki illerde, eğitim, yayım, kurs, seminer ve toplantılar düzenleyecektir.
Avrupa Birliği ülkelerinde organik mevzuatının takibi ve ulusal mevzuatın uyumlaştırılması, Avrupa Birliği ülkelerinde organik tarım çiftliklerinin ve organik gıda işletmelerinin yerinde incelenmesi yapılacaktır.
Bakanlığımız tarafından yetkilendirilmiş Kontrol ve Sertifikasyon kuruluşlarının ile organik tarım üretimi yapan üretici ve kuruluşların mevzuatlara uygun olarak denetlenecektir.

Organik ürünlerde kalıntı analizi yapabilmek için kalıntı analiz laboratuarının, laboratuar cihaz ve gereçleri alımı yapılacaktır.

Organik Tarımın Yaygınlaştırılması ve Kontrolü Projesi Kapsamında İl Müdürlükleri ve Müesseselerin Yapacağı Faaliyetler

2006 Yılı Sonu İtibari İle Sonuçlanan Projeler